Korona Virüsüne Karşı Bilgilenelim, Evde Geçirdiğimiz Zamanı Değerlendirelim

Korona virüsü nedeniyle çoğumuz evden dışarı çıkmıyoruz. Toplum sağlığı için okullar, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri geçici bir süre için kapatıldı. Özel gereksinimli çocuklarımızın eğitimi durdu.

Özellikle otizmli çocuklarımız rutinlerinin bozulmasına kolay uyum sağlayamıyor. Bu durum pek çok davranış problemini de beraberinde getiriyor. Peki, hayatımızı biraz olsun yoluna koymak için neler yapabiliriz? Çocuklarımızla geçireceğimiz zamanı nasıl daha işlevsel hale getirebiliriz?

Bu yazımızda bu sorulara yanıt bulmaya çalışacağız.

Rutinler…

Otizmli çocuklar için rutinlerinin bozulması, kaygı seviyelerini ve problem davranışlarını arttırmada kritik öneme sahip. Bu da onlarla ilgilenen aileleri için hayatı oldukça zorlaştırıyor.

Mecburen dışarı çıkıp işe giden ya da yaptığı işi evden yürütmeye çalışan, yemek ve temizlik gibi evin sürekli ihtiyaçlarını karşılamaya çalışan özel gereksinimli birey aileleri için hayat şu sıralar hiç olmadığı kadar zor.

Ne yapabiliriz diye sorarsanız, önereceğimiz şey yeni bir rutin oluşturmak.

Yeni Bir Rutin Oluşturun

Yeni bir rutin oluşturmanız işleri biraz olsun kolaylaştırabilir. Çocuğunuzun okula  gittiği günlerde neler yaptığını bilmek, okul programını örnek almak da yeni rutinlerinizi oluşturmak için size yol gösterecektir.

Yeni Bir Takvim Oluşturun

Çocuğunuzun anlayabileceği şekilde görsellerle desteklenmiş bir takvim oluşturun. Günlük rutinlerle birlikte, planladığınız okul etkinlikleri de bu takvimde yer alsın.  Her etkinliği yaptıktan sonra sıradakini ona gösterin ve yavaş yavaş ona bu takvimi kullandırmayı deneyin.

 DİKKAT: İlk günlerden yoğun bir program oluşturmayın. Esnek zaman planı yapmaya da gayret edin.

Okul Rutinini Kırmak…

Şu anda çoğumuz için belki de en büyük sorun, okula gitmek için belirli bir saatte evden çıkamamak. Çocuklarımıza hafta içi olduğu halde neden okula gidemeyeceklerini tekrar anlatmak zorunda kalmak.  Bununla beraber okula gitmediği için onunla beraber yaptığı rutinleri bırakan, artık yapmak istemeyen çocuklarımız da var. Kıyafetlerini değiştirmek, yüzünü yıkamak, kahvaltı etmek, dişlerlini fırçalamak istemeyenler olabiliyor.

Belki sabah okula gidecekmiş gibi hazırlanmaya başlayabilirsiniz. Fakat asla ona böyle bir şey söylememeniz, bu konuda bir beklenti oluşturmamanız gerekir. Sadece eski rutinleri tekrar ederek güne başlayabilirsiniz.

Evde Okul Alanı Oluşturun

Uzmanlar okula benzer bir alanı ev içinde oluşturmanın otizmli çocuklar için faydalı olabileceğini söylüyor. Eğer evde boş bir misafir odanız varsa, orayı eğitim odası olarak kullanmaya başlayın. Eğer bu şekilde değerlendirebileceğiniz bir alan yoksa evin içinde eğitime özel bir alan sınırlayın. Mesela bir halının üzeri ya da yere sereceğiniz bir battaniye olabilir. O alana çocuğunuza okulu ve eğitimi çağrıştıracak malzemeleri koyun. Bu bir özel eğitim materyali ya da defterleri ve boyaları olabilir.

Evde kardeşinin ya da beraber yaşadığınız diğer aile bireylerinin de bu alanda eğitime katılmasını teşvik edin. Bu alanda çocuğunuza okulda yaptığı faaliyetleri yaptırmaya çalışın. Mesela yazı yazma, beden dersi gibi. Günlük okul programını evde uygulamaya çalışın.

Bedensel faaliyetler için fazladan zaman ayırabilirsiniz. Hatta mümkünse buna evdeki diğer aile bireylerinin de katılımını sağlayın. Bu çalışmada YouTube’dan hepinizin katılabileceği  bir dans ya da egzersiz videosu açabilirsiniz.

Bir diğer tavsiyemiz de bu alanda okuldaki kuralları uygulamak. Eğer çocuğunuzun eğitim aldığı kurumdaki kuralları biliyorsanız, bunları evdeki eğitim alanınıza da uygulayın.

Değişikliklere Uyum Sağlama

Çocuğunuzun evdeki yeni eğitiminde görsel pekiştireçler kullanabilirsiniz. Mesela eğitimde istediğiniz şekilde karşılık aldığınızda olumlu davranışları pekiştirmek için ona kağıda çizilmiş bir yıldız verebilirsiniz. Bu şekilde üç yıldız aldığında da yarım saat televizyon izleme, sevdiği bir yiyeceği verme ödülü verebilirsiniz.

Eğer çocuğunuz özel eğitiminde pekiştireç kullanılmasına alışıksa  bu yönteme evde devam etmek daha kolay olacaktır. Ama pekiştireç size tamamen yabancı bir konu ise biraz araştırma yapmanızda fayda var.

Çocuğunuzun eğitimcileri ile konuşup bu pekiştireci nasıl uygulayabileceğinizi danışabilir sizi yönlendirmelerini isteyebilirsiniz. Çocuğunuzun artan davranış problemlerine karşı da ilk danışacağınız kişilerden biri yine özel eğitimcisi olsun. Bu konuda sizi yönlendirmesini ve evde uygulayabileceğiniz etkinlikleri önermesini isteyebilirsiniz.

Rehabilitasyondaki ya da okulda eğitimi ile tutarlılık ve uyum sağlamak çalışmalarınızın temelini oluşturmalı.

Mola Almayı Atlamayın

Evde oluşturacağınız eğitim rutinlerinde mola almayı atlamayın. Bu sadece çocuğunuzun için değil, sizin için de bir ihtiyaç olacaktır. Eğer çocuğunuz eğitimde normalde kırk beş dakikada bir mola alıyorsa yine aynı şekilde devam edebilirsiniz.

Mola aldığınızda balkona çıkıp biraz hava alabilir ya da bir sevdiğiniz bir şarkıyı açıp beraber dinlenebilirsiniz.

Sabırlı Olun, Vazgeçmeyin!

Yeni rutinleri oluşturmaya başladığınızda her şey bir anda yoluna girmeyecektir. Bunun zaman ve sabır istediğini unutmayın. Beklentilerinizi gerçekçi tutun. Rutinler oturana kadar tekrarlamaktan vazgeçmeyin.

Kaynaklar:

Autism Speaks

www.raisingchildren.net.au

www.appliedbehavioranalysisedu.org